Aangetrokken door de verhalen van György Konrád reist Lieve Joris in de zomer van 1989 naar Boedapest, aan de vooravond van de herbegrafenis van Imre Nagy, de leider van de opstand van 1956. Als ze op het winderige Heldenplein staat te midden van een volk dat huilt om zijn verleden, vermoedt ze niet hoezeer het lot van de Hongaren haar de daaropvolgende maanden in de greep zal houden. Terwijl het communistische rijk in zijn voegen kraakt, ontdekt Lieve Joris gaandeweg hoe diep het systeem heeft ingegrepen in het persoonlijke leven van mensen, hoe onontkoombaar de trauma’s zijn die in deze tijd van herwonnen vrijheid opwellen.

Op 6 december 1956 werd op de Olympische Spelen van Melbourne de beruchtste waterpolowedstrijd uit de geschiedenis gespeeld.

De Sovjet-Unie had een maand eerder de Hongaarse opstand bloedig neergeslagen. Nu troffen de waterpoloteams van beide landen elkaar in de finalepoule van de Olympische Spelen. Toen de Hongaren met 4-0 voorstonden werd de wedstrijd gestaakt omdat er in het water meer werd gevochten dan gepolood. Uiteindelijk moesten de Russen onder politiebegeleiding het zwembad verlaten...

Met zijn Geschiedenis van Hongarije gaat Kees Bakker die jaren van zijn leven aan dit onderwerp besteedde, in deze leemte voorzien. Hij schreef een leesboek, dat diep in de prehistorie begint en de gebeurtenissen volgt tot in het begin van de 21ste eeuw. Het is een benadering die sterk verschilt van die van veel Hongaarse historici. Zij lijken pas onder stoom te komen als, op het eind van de 9de eeuw, volgens de nog altijd populaire nationale mythe, de Magyaren zich in het Karpatenbekken vestigen.

Zoals wij Nederlanders zo af en toen verbaasd zijn over het doen en laten van de Hongaren, zo zijn de Hongaren verbaasd over de Nederlanders. Het kennen van elkaars gewoontes en gebruiken is een onontkomelijke voorwaarde om met elkaar succesvol zaken te doen of samen in één Hongaars dorp te wonen.
Onlangs verscheen een boek van de hand van Mária Ballendux-Bogyay onder de titel ‘Hollandia magyar szemmel’ (Nederland door Hongaarse ogen). In dit Hongaarstalige boek kunnen Hongaren kennis maken met Nederlandse gewoontes, aardigheden en eigenaardigheden evenals met hun historische en cultuurhistorische achtergronden.

Hongaars - Nederlandse Bespiegelingen, Lemma, Utrecht, 1998

Het boek kan dienen als een compacte handleiding voor Nederlanders die (intensief) met Hongaren te maken krijgen in verband met bedrijfsactiviteiten, met de banden zustersteden of anderszins.

Het boek is uitverkocht.

De Hongaren maakten pas in 1944 kennis met de toorn van Hitler, maar toen de nazi's het land eenmaal waren binnengevallen waren Joden noch zigeuners hun leven zeker. Over de oorlogservaringen van de Hongaarse Roma zijn tot op de dag van vandaag maar weinig feiten bekend; over het aantal vervolgden en doden bestaan slechts uiteenlopende schattingen. Ooggetuigenverslagen van zigeuners die de (werk)kampen hebben overleefd zijn er nauwelijks.
Fotografe Jutka Rona bezocht het Holocaust Centrum in Boedapest en het trof haar hoe weinig er bekend is over de vervolging van de Roma. Zij ging op zoek naar de verhalen van overlevenden en portretteerde hen en hun nazaten.

Een mensenboek. Ontegenzeggelijk.

Over het boek
In grote lijnen is het boek opgedeeld in twee delen. In het eerste deel gaat auteur Maria Douwes in op belangrijke periodes in de Hongaarse geschiedenis; in het tweede deel van het boek komen, overeenkomstig de titel, Hongaren in Nederland en Nederlanders in Hongarije aan het woord. Aan de hand van de levensverhalen van deze mensen wordt de intense band tussen beide volkeren aan het licht gebracht. Maria Douwes heeft elf in Nederland wonende Hongaren en elf in Hongarije wonende Nederlanders daarin aan het woord gelaten. Ieder verhaal is al even uniek en de moeite van het lezen waard. Het boek is doorspekt met veel prachtige foto’s onder meer van de Hongaars-Nederlandse fotografe Ata Kando, die onlangs in het Foam in Amsterdam het Erekruis van de Hongaarse regering ontving. De meeste foto’s van de opstand van 1956 zijn nog niet eerder gepubliceerd. Slechts een enkele afbeelding is in kleur, de rest is in zwart-wit, wat een extra dimensie geeft aan dit boek.

Dit AO geeft een impressie van een boeiend land met een veel bewogen historie. De directe aanleiding is het voorzitterschap van Hongarije van de Europese Unie gedurende de eerste helft van 2011.

In 2004 verscheen In Europa, de neerslag van een reis die Geert Mak maakte door Europa, in het laatste jaar van de twintigsteeeuw. De geschiedenis van die eeuw was zijn leidraad. Mak reisde naar Londen, Stalingrad en Madrid, langs de bunkers van Berlijn, bekeek de geparfumeerde kleerkasten van Helena Ceausescu in Boekarest en de speelgoedauto's in een verlaten crèche in Tsjernobyl. Het werd een inventarisatie: hoe lag het continent erbij aan het slot van de eeuw? In Europa was meteen na verschijning een enorm succes: er zijn meer dan 350.000 boeken over de toonbank gegaan en de rechten werden aan veertien landen verkocht.

Over Kameraad Baron, 'een reis door de verdwenen wereld van de Transsylvaanse aristocratie': Jaap Scholten bereisde grote delen van Hongarije en Roemenië en ontmoette daar de nazaten van de eens zo aanzienlijke Transsylvaanse aristocratie. Met hen bezocht hij de kelders en de zolders waar ze tijdens het communisme noodgedwongen woonden en de dwangarbeiderskampen waar ze stenen vergruisden.

De van oorsprong Hongaars-Nederlandse auteur beschrijft helder en uitvoerig de vele verschillen tussen het Hongaarse en Nederlandse karakter. Ze bespreekt de sociaal-culturele en historische achtergronden van die verschillen die tot uiting komen bij sociale en zakelijke contacten. Met dit boek krijgt de Nederlander een ‘culturele gebruiksaanwijzing’ van Hongaren in handen.

Magyar - Holland találkozások/Hongaars - Nederlandse ontmoetingen (overbruggen van een culturele kloof bij sociale en zakelijke contacten.

Hongaarstalig.

Het boek is uitverkocht.

Midden-Europa is terug bij het Westen. Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije en de andere nieuwe lidstaten van de Europese Unie hebben een indrukwekkende inhaalslag geleverd. In nauwelijks tien jaar tijd zijn nieuwe democratieën in elkaar getimmerd die de kritische toets van de Europese Unie kunnen doorstaan. Maar wat weten we eigenlijk van Midden-Europa? Waarom willen Polen in Nederland werken? Waarom steekt nationalisme steeds weer de kop op? Waarom leven zo veel Roma in armoede? Waarom krijgt een land als Tsjechië ineens ruzie met Duitsland? Waarom blijft corruptie zo hardnekkig? Midden-Europa achter de schermen gaat over de dynamiek van het gebied.

De Hongaren zijn een trots volk. Ze zijn dan ook heel anders dan andere Europeanen. Hun taal is voor de meeste Europeanen geheimtaal; het lijkt nog het meest op Fins. De Hongaren komen oorspronkelijk ook helemaal niet uit Europa, maar uit de Oeral. Ze stammen af van de Magyaren, een dapper nomadenvolk dat ongeveer 1100 jaar geleden in Europa neerstreek.

NAGYPALL tükörben, reflektiert,weerspiegeld, reflected

Een boek voor liefhebbers van mooie fotografie, voor Hongaren in het buitenland, voor buitenlanders die hun hart aan Hongarije verloren, voor iedereen die net als de samenstellers geboeid wordt door het kleine, het bescheidene, de dingen van alledag, waar ook ter wereld. Een pracht cadeau voor u zelf of uw goede (Hongaarse) vrienden of relaties. Je blijft erin kijken!

Goede boeken over de geschiedenis van de Hongaren zijn er niet zo héél erg veel, tenminste niet in het Nederlands. We moeten het dan ook met Engels of Duits doen, alhoewel hier de keuze ook niet al te groot is. De onbekendheid met de duizend jaar oude geschiedenis maakt dat voor velen Hongarije bestaat uit stereotypen als paprika, zigeunermuziek, goulash en het Balaton. Dit doet onrecht aan een land dat van de eenmalige regionale grootmacht gereduceerd is tot het huidige Hongarije en waar sinds de omwenteling van 1989 de politieke machtstrijd tussen twee grote kampen het land economisch en politiek grotendeels verlamd. De turbulente geschiedenis van Hongarije is ook nu nog actueel en levend. Niet voor niets kijken Hongaren steeds terug naar hun verleden en te pas en te onpas worden thema's gebruikt om de problemen van nu te verklaren.

Tot de val van de Berlijnse Muur in 1989 was Oost-Europa voor velen onbereikbaar en ondoorgrondelijk terrein. Nog steeds heerst er onbekendheid met de cultuur en manier van leven en werken in dat andere deel van Europa. Inmiddels raken organisaties en bedrijfsleven steeds meer geïnteresseerd, zeker na de uitbreiding van de Europese Unie met acht landen uit die regio. Tegelijkertijd zijn veel vooroordelen en stereotypen springlevend. Maar wat is daar eigenlijk nog van waar? En hoe gaat u het effectiefst met de culturele eigenheden van Oost-Europa om?